Πόσο ευέλικτη είναι η δική σου σκέψη;

Για να καταλάβεις κάποιον άνθρωπο, την κουλτούρα, τη νοοτροπία του λαού του, και τον τρόπο με τον οποίο ζει, χρειάζεται μεν η γνώση της γλώσσας του σώματος, χρειάζεται δε και η γνώση της γλώσσας την οποία ομιλεί. Σύμφωνα, μάλιστα με νέα μελέτη οι άνθρωποι οι οποίοι γνωρίζουν δύο γλώσσες, έχουν πιο ευέλικτη σκέψη.

Ειδικότερα, οι άνθρωποι οι οποίοι είναι δίγλωσσοι, εκτός από το ότι διευρύνουν τους ορίζοντές τους, δίνουν κσι διαφορετική έμφαση στις πράξεις και στις συνέπειες τους, καθώς έχουν τη δυνατότητα να αντιλαμβάνονται διαφορετικές κοσμοθεωρίες.
Η μελέτη διεξήχθη στη Βρετανία, με επικεφαλής τον Έλληνα ψυχογλωσσολόγο καθηγητή Πάνο Αθανασόπουλο από το Πανεπιστήμιο του Lancaster, και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Science.

Η σχέση γλώσσας και αντίληψης

Το θέμα της γλώσσας, και κατά πόσο αυτή μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα, έχει προβληματίσει τους επιστήμονες ήδη από τη δεκαετία του '40.
Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες, αυτή η σκέψη έρχεται στην επιφάνεια, με αποτέλεσμα να διεξάγονται όλο και περισσότερες μελέτες, οι οποίες εξετάζουν τον τρόπο που η μητρική γλώσσα, μας επηρέαζει με τέτοιο τρόπο, ώστε να προσέχουμε αλλά και να εστιάζουμε σε συγκεκριμένα πράγματα, τα οποία πολύ πιθανό να έχουν λιγότερη σημασία για κάποιον άλλον που μιλάει άλλη γλώσσα.

• Περισσότερα: Πώς η γλώσσα επηρεάζει τον τρόπο σκέψης μας

Για παράδειγμα, σύμφωνα με το περιοδικό Science, οι ρωσώφωνοι, μπορούν να ξεχωρίζουν πιο γρήγορα τις αποχρώσεις του μπλε από τους αγγλόφωνους, ενώ οι Ιάπωνες συγκριτικά με τους Κορεάτες, μπορούν να ομαδοποιούν αντικείμενα τα οποία είναι φτιαγμένα από το ίδιο υλικό, και όχι με βάση το σχήμα τους.
Βέβαια, οι σκεπτικιστές αντιτείνουν επιχειρήματα, τα οποία εστιάζουν στις ευρύτερες πολιτισμικές διαφορές, και εκφράζουν ενστάσεις, καθώς θεωρούν πως οι εκάστοτε διαφορές δεν είναι θέμα της γλώσσας.

Η μελέτη

Στα πλαίσια της νέας μελέτης, ο κ Αθανασόπουλος στο ερώτημα "αν μπορούν δύο μυαλά να συνυπάρχουν στο ίδιο πρόσωπο", δίνει θετική απάντηση και όπως υπογραμμίζει η έρευνα, η γλώσσα μπορεί όντως να επηρεάσει τον τρόπο σκέψης.
Ειδικότερα, η ερευνητική ομάδα του καθηγητή κάλεσε εθελοντές, γερμανόφωνους και αγγλόφωνους, να παρακολουθήσουν μία σειρά μικρών video, στα οποία εκτυλισσόταν μία κατάσταση (μια γυναίκα περπατά στον δρόμο, προς ένα παρκαρισμένο αυτοκίνητο). Έπειτα, ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να αποφασίσουν, για το αν μια σκηνή είχε σαφή ή ασαφή στόχο.

Πολλές γλώσσες, καινούριοι ορίζοντες, άλλες κοσμοθεωρίες

Οι γερμανόφωνοι συμμετέχοντες εστίασαν περισσότερο σε μία πιθανή έκβαση, δηλαδή ότι η γυναίκα που περπατά έχει έναν στόχο και κατευθύνεται προς ένα συγκεκριμένο σημείο, ενώ οι αγγλόφωνοι συμμετέχοντες εστίασαν περισσότερο στην ίδια την πράξη.
Αυτή η διαφορά υποδηλώνει ότι οι Γερμανοί ομιλητές είναι πιο πιθανό να επικεντρώνονται σε πιθανές εκβάσεις των ενεργειών που κάνουν οι άνθρωποι, συγκριτικά με τους Άγγλους ομιλητές, οι οποίοι προσέχουν απλώς την ενέργεια.

Οι δίγλωσσοι βλέπουν τα πράγματα από διαφορετικές οπτικές

Σε αντίθεση, οι δίγλωσσοι και οι πολύγλωσσοι άνθρωποι, ανάλογα την γλώσσα που χρησιμοποιούν, αναπτύσσουν μία διαφορετική αίσθηση των πραγμάτων, και προσεγγίζουν τις καταστάσεις από διαφορετικές οπτικές γωνίες, ανάλογα τη γλώσσα που μιλούν.
Συγκεκριμένα, σε ένα επόμενο στάδιο, η ερευνητική ομάδα εξέτασε δίγλωσσους εθελοντές, οι οποίοι μιλούν άπταιστα τόσο την αγγλική όσο και τη γερμανική γλώσσα. Διαπιστώθηκε ότι, ανάλογα τη γλώσσα που χρησιμοποιούσαν κάθε φορά, άλλαζε ο τρόπος που έβλεπαν τα πράγματα.

Αν και συνεχίζουμε να τον αγαπάμε, ο Joey δεν είχε και τόσο... ευέλικτη σκέψη

Όπως σημειώνει ο καθηγητής Πάνος Αθανασόπουλος, "Γνωρίζοντας άλλη μία γλώσσα, έχει κανείς μία εναλλακτική θέαση του κόσμου. Μπορείς να ακούσεις μουσική από μόνο ένα ηχειο ή από το στέρεο. Το ίδιο γίνεται και με τη γλώσσα".

Όπως έλεγε και ο Λακορντέρ Ζαν-Μπατίστ Ανρί:

"Η γνώση είναι το μάτι που φιλάει, που ερευνά, που συγκρίνει, που σκέφτεται, που περιμένει, που αρπάζει το φως, που προσθέτει στους περασμένους αιώνες το βάρος των καινούριων και υπομονετικός φρουρός του χρόνου αποσπά ένα-ένα απ' το σύμπαν τα αιώνια μυστικά του".
Και είναι ωραίο να αντιλαμβανόμαστε διαφορετικές κοσμοθεωρίες...