Μία νέα, γκρι απειλή για το θεμέλιο της ανθρώπινης ύπαρξης.

Οι άνθρωποι που μένουν στα αστικά κέντρα είναι συντονισμένοι με τον παλμό της πόλης, πληρώνοντας, όμως, για αυτόν τον συντονισμό, μεγάλο κόστος, σύμφωνα με κριτική δύο ψυχολόγων από το Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον (UW) στις ΗΠΑ και το Πανεπιστήμιο της Ουψάλα (UU) στη Σουηδία. Ποιο είναι αυτό και πού οφείλεται;

Η απουσία φυσικού περιβάλλοντος από τα αστικά κέντρα, αποσυνδέει τον άνθρωπο από τον φυσικό του κόσμο και υπονομεύει το θεμέλιο της ίδιας της ανθρώπινης ύπαρξής μας, είναι το επιχείρημα που αναφέρουν σε άρθρο τους το οποίο δημοσιεύθηκε στο ακαδημαϊκό περιοδικό Science, της Αμερικάνικης Ένωσης για την Πρόοδο της Επιστήμης, οι Peter Kahn (UW) και Terry Hartig (UU).

Η σύγχρονη πόλη είναι ένα ζωντανό κύτταρο, στο οποίο οι ζωές, οι ιδέες και οι αισθήσεις πολλών ανθρώπων συγχωνεύονται, δημιουργώντας συνθήκες για την έκφραση της δημιουργικότητας και της καινοτομίας, σημειώνουν οι συγγραφείς του άρθρου. Ωστόσο, προειδοποιούν ότι, αν και αναγκαίες, οι πόλεις στη σημερινή τους μορφή αποσυνδέουν τον άνθρωπο από τον φυσικό του κόσμο.

Περιβαλλοντική αμνησία από γενιά σε γενιά

Οι Kahn και Hartig γράφουν ότι οι κάτοικοι των πόλεων στις πιο πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές μπορεί να έχουν λίγη έως καθόλου επαφή με τη φύση, στην καθημερινότητά τους. Αυτό το κενό δημιουργεί, κατά την άποψή τους, την "enviromental generational amnesia" (περιβαλλοντική αμνησία από γενιά σε γενιά) -έναν όρο που επινόησε ο Kahn.

Πρόκειται, ουσιαστικά, για την υπόθεση ότι κάθε γενιά δημιουργεί μία νέα εντύπωση για το τι είναι περιβαλλοντικά φυσιολογικό, με βάση τις εμπειρίες της κατά την παιδική της ηλικία. Αν, για παράδειγμα, ένα παιδί δεν παίξει ποτέ στο χώμα ψάχνοντας  μαμούνια, αν δεν "χαθεί" μέσα σε ένα επιβλητικό δάσος, δύσκολα ως ενήλικας θα δει φυτά και ζώα ως είδη που χρειάζονται προστασία.

Τα παιδιά στις πόλεις μεγαλώνουν χωρίς να έχουν δει ποτέ τα αστέρια" - Peter Kahn

Σύμφωνα με τους συγγραφείς του νέου άρθρου, “έτσι εξηγείται και η αδράνεια μπροστά στα περιβαλλοντικά προβλήματα. Οι άνθρωποι δεν αισθάνονται τον επείγοντα χαρακτήρα ή το μέγεθος των προβλημάτων, επειδή η βασική βιωματική γραμμή [της ζωής μας] έχει μετατοπιστεί”.

Αν δεν βιώσουμε από μικροί τη μαγεία και τη σημασία της φύσης τόσο για τον ψυχικό μας κόσμο όσο και για την ίδια την ύπαρξή μας, πώς να αντιληφθούμε ως ενήλικες πόσο αναγκαία είναι η διατήρηση ενός βαθμού άγριας φύσης, σε ισορροπία με τη ζωή μας στους αστικούς ιστούς, είναι το ρητορικό ερώτημα των δύο ακαδημαϊκών.
Με βάση αυτό, επιχειρηματολογούν ότι πρέπει να υπάρχουν όρια στην αστικοποίηση. "Η πρακτική να στριμώχνουμε τους ανθρώπους σε πόλεις, μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για τις μελλοντικές γενιές. Αν ο στόχος είναι να συνδυάσουμε τα οφέλη της πόλης με τα οφέλη της φύσης, τότε, ναι, πρέπει να υπάρχει όριο στην πυκνότητα του πληθυσμού [μίας περιοχής]".

Η απομάκρυνση από τη φύση ως αιτία των ψυχικών διαταραχών

Επιπλέον, όπως σημειώνεται σε σχετικό δελτίο τύπου του UW, Kahn και Hartig παραπέμπουν σε έρευνες οι οποίες υποδεικνύουν τις αρνητικές επιδράσεις που έχουν οι πόλεις -όπως είναι σήμερα- στους ανθρώπους, υποστηρίζοντας ότι η μειωμένη πρόσβαση στη φύση είναι μία από τις κύριες αιτίες που στις αστικές περιοχές, οι ψυχικές νόσοι και οι διαταραχές της διάθεσης είναι πιο συχνές.

"Τα παιδιά στις μεγάλες πόλεις μεγαλώνουν χωρίς να έχουν δει ποτέ τα αστέρια", σχολιάζει ο καθηγητής Kahn. "Μπορείτε να το φανταστείτε αυτό; Να μην έχετε περπατήσει ποτέ στη ζωή σας κάτω από την απεραντοσύνη του έναστρου ουρανού, βιώνοντας εκείνη την αίσθηση του δέους η οποία αποτελεί τη σπίθα της φαντασίας;”.
“Καθώς χτίζουμε όλο και μεγαλύτερες πόλεις, αγνοούμε πόσο πολύ και πόσο γρήγορα έχουμε υπονομεύσει τη σύνδεσή μας με τη φύση και περισσότερο, με την άγρια φύση -την ανεξάντλητη πηγή της ύπαρξής μας”, συνεχίζει. "Ένας τεράστιος αριθμός νόσων συνδέονται εν πολλοίς με την απομάκρυνσή μας από το φυσικό περιβάλλον".

Λύση του προβλήματος, με τις αισθήσεις μας

Οι ακαδημαϊκοί, πάντως, δεν διατείνονται πως δεν υπάρχει ελπίδα. Αντιθέτως, αναφέρουν ότι μπορούν να γίνουν επεμβάσεις στους αστικούς πυρήνες, ώστε να αυξηθούν τα φυσικά χαρακτηριστικά και περιβάλλοντα εντός τους -κάτι που όπως υποστηρίζουν, θα έχει οφέλη για τη δημόσια υγεία, αλλά και για το περιβάλλον, αλλάζοντας την αντίληψη του κόσμου για αυτό.
Αναφέρουν, μάλιστα, παραδείγματα τεχνικών για να "έρθει η φύση στις πόλεις": Υποχρεωτική ύπαρξη παραθύρων που επιτρέπουν σε φυσικό αέρα και φως να μπαίνει στα κτίρια, ενσωμάτωση περισσότερων κήπων στις ταράτσες, δεντροφύτευση στους δρόμους, καθιέρωση ανοιχτών χώρων όπου απαγορεύεται η ανέγερση οποιουδήποτε κτίσματος κ.α.

Πάνω από όλα, όμως, αναφέρουν ότι οι άνθρωποι πρέπει να είναι σε θέση να αλληλεπιδρούν με τη φύση, χρησιμοποιώντας περισσότερο τις αισθήσεις τους, προκειμένου να βιώσουν τα σωματικά και ψυχολογικά οφέλη από αυτήν και να μετατοπίσουν τη συλλογική αντίληψη προς την καλύτερη κατανόηση και εκτίμηση του φυσικού περιβάλλοντος.
Είναι ένα πράγμα να κοιτάς τη φύση μέσα από το παράθυρο στο γραφείο ή στο σπίτι σου και είναι κάτι εντελώς διαφορετικό, να μπορείς να ακουμπήσεις ένα δέντρο, να μυρίσεις ένα λουλούδι, να πατήσεις το γρασίδι και το χώμα. Για αυτό, οι Kahn και Hertig προτείνουν κυρίως, βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση:
Ενθάρρυνση της αστικής γεωργίας (στο μπαλκόνι, στην αυλή), δημιουργία εκτενών μονοπατιών και ποδηλατόδρομων, ανάπτυξη πάρκων των οποίων σκοπός είναι να επιτρέπουν στους ανθρώπους να βιώνουν τη φύση, όχι απλά να τη βλέπουν, προσέχοντας μην ακουμπήσουν.

Φυσικές πόλεις αντί των μεγαλουπόλεων

Οι συγγραφείς καταλήγουν πως η φύση μπορεί να προσφέρει τόνωση και ενέργεια σε μία αστική περιοχή και ουσιαστική αλληλεπίδραση με το φυσικό περιβάλλον, αν οι πόλεις σχεδιάζονται με αυτό κατά νου. Ακόμη και ένα πράσινο περβάζι ή μία στάση σε ένα πάρκο με γκαζόν μπορεί να λειτουργήσουν ευεργετικά για κάθε άνθρωπο.
Αλλά πρώτα πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο που δημιουργούμε τις πόλεις.
"Οι σχεδιασμένες σωστά πόλεις, με τη φύση στο μυαλό, μπορούν να γίνουν αντιληπτές ως φυσικές, υποστηρικτικές του οικοσυστήματος και της υγείας των ανθρώπων. Μπορούμε να πετύχουμε μία φυσικότητα, αλλά όχι στην κλίμακα που κτίζουμε, όχι στην κλίμακα προς την οποία κατευθυνόμαστε με πολλές πόλεις. Δεν υπάρχει τίποτε φυσικό σε μία μέγα μεγαλούπολη", καταλήγει ο Kahn.

http://www.pathfinder.gr/stories/4562323/mia-nea-gkri-apeilh-gia-to-themelio-ths-anthropinhs-yparxhs

Lemmy