Τελευταίες Αναρτήσεις

Τρίτη, 30 Μαΐου 2017

O Έρωτας σαν ερώτηση και η Ερώτηση σαν έρωτας


Γνωρίζουμε ερωτώντας. Δηλαδή ερώντας. Κάθε καλοπροαίρετη ερώτηση είναι ένα ερωτικό τολμηρό πλησίασμα1. (Η μη απάντηση είναι προσβολή, χειρότερη από την απόρριψη των ερωτικών διαθέσεων). Όπως ο ερωτών έχει ήδη πάρει απάντηση από τον τρόπο που διατύπωσε την ερώτησή του, έτσι και ο ερών έχει προκαθορίσει την έκβαση του έρωτά του από τον τρόπο που τον εξέφρασε.

Την αλληλεπίδραση γνώσης και έρωτα εξέφρασε αρνητικά ο θεολογικός σκοταδισμός και ο Ταλμουδισμός3, ενώ θετικά όλα τα απελευθερωτικά πνεύματα (Leonardo da Vinci: Όσο περισσότερο γνωρίζουμε, τόσο περισσότερο αγαπάμε)3.

Αυτό θα εξηγούσε και τα καθαρά ερωτικά στοιχεία της σχέσης των πρώτων Χριστιανών και των Μυστικών του μεσαίωνα, προς τον Ιησού («έρωτά μου» τον αποκαλεί η «Αγία Θηρεσία της Άβιλλα»4, κλπ)
Στον ελληνικό χώρο ο Έρωτας διατηρεί έντονα τις γέφυρές του προς το Λογικό:
Ο Ρωμανός ο Μελωδός αποκαλεί την Παναγία, την ενσαρκώτρια – κατ’ αυτόν – της Αγάπης «πυρίμορφο όχημα του Λόγου».
Ο Άγγελος Σικελιανός, έχοντας επίγνωση των βαθύτερων ομοιοτήτων του Ιησού με τον Διγενή Ακρίτα5, και των δυο με τον Ηρακλή6 και τον Προμηθέα7 – θυμίζουμε ότι ο Τιτάνας χάρισε στους ανθρώπους όχι μόνο τη Φωτιά και τα Φώτα αλλά και το αλφάβητο και τους αριθμούς, συνδυασμό που αποκαλεί μνήμην απάντων (στίχος 461), δηλαδή όργανο διαύγειας και σαφήνειας – στην τραγωδία του «Ο Χριστός στη Ρώμη», γράφει:

Τον Λόγο μόνο να τον πιάσετε από τη ρίζα
Και τ’ άλλα όλα είναι παραμίλημα8 του κόσμου

Ο Λόγος είναι το αντίθετο από το παραλήρημα (παραμίλημα) όπως η τάξη από την αταξία9. Το Μήνυμα από τα «παράσιτα» θόρυβο (noise στη σημερινή θεωρία των πληροφοριών). Η ζωή από τον θάνατο. Ο κόσμος απ’ το χάος.
Κόσμος είναι το οργανωμένο σύνολο, το αντίθετο του Χάους. Η ορατή έκφραση του αφανούς Λόγου των πραγμάτων, της κρυμμένης Λογικής. Γι’ αυτό και η έννοια του Καθολικού Λόγου ταυτίζεται στον Ηράκλειτο και τους Στωικούς, με την δημιουργική του παντός υπόστατη δύναμη, τον «Θεό».
Ο Λόγος διατρέχει δια μέσου όλης της ύλης. Τόσο σαν Νόμος, σαν το σύνολο των φυσικών Νόμων, όσο και σαν κινητήρια δύναμη της ζωής και του κόσμου, σαν Λόγος σπερματικός. Ο Λόγος γονιμοποιεί την «άποιον ύλη» (την ύλη που δεν έχει καμιά ποιότητα σαν σπέρμα10)…..

Αναγνωρίζοντας σ’ αυτές τις αντιλήψεις την βασική αρχή των Ελλήνων, την πρωταρχία του λόγου, δηλαδή την κυριαρχική του λειτουργία στο Σύμπαν11. Ο Φρόυντ θα συμφωνούσε με την προτροπή του Ηράκλειτου ή ή των Στωικών, να ζει ο άνθρωπος με πλήρη επίγνωση του εαυτού του και της ζωής του, δηλαδή σε συνεχής ομολογία με τον λόγο (ομολογουμένως ζην). Τέτοιοι άνθρωποι είναι ενάρετοι και συνδέονται όλοι φιλικά μεταξύ τους, επειδή είναι Λογικά όντα12. («Συγγενές παν το λογικόν»), έστω και να δεν γνωρίζονται.12

Με τις σημερινές γνώσεις της βιολογίας για την έλλογη (πληροφοριακή) φύση της ζωής, βλέπουμε την Στωική αντίληψη για την ενότητα όλων των (ζωντανών) πλασμάτων (διότι όλα είναι γεννήματα του Λόγου), να δικαιώνεται θριαμβικά. (Η σύγχρονη Οικολογία13 βασίζεται ακριβώς πάνω σ’ αυτό).
Η ζωή σαν Λόγος. Ο Λόγος που ενσαρκώθηκε. Οι πιο προχωρημένες θέσεις της σύγχρονης βιολογίας (η αντίληψη της ζωής σαν πολυπλοκότητα οργάνωσης) ενσωματωμένες στο καθημερινό λεξιλόγιο του λαού!

Και σήμερα, όταν πεθαίνει ένας Έλληνας, η ευχή ζωή σε λόγου μας δείχνει ξεκάθαρα ότι ταυτίζουμε τη ζωή μας, την ύπαρξή μας, με τον «Παγκόσμιο Λόγο» που εκφράζεται σαν Ζωή των ζωντανών όντων.
Αυτό μας θυμίζει την πράξη του Τιτάνα, που δεν ήταν κύρια το ότι χάρισε τη φωτιά στους ανθρώπους, αλλά το ότι: τους έκανε λογικούς!14 Πως; Απαλλάσσοντάς τους από τη σύγχυση (το παραμιλητό που λέει ο Σικελιανός ή την ασυνεννοησία της Βαβέλ της Βίβλου) [Προμηθέας Δεσμώτης, 442-453]. Διότι, όπως είδαμε, ο ευεργέτης της ανθρωπότητας της δίνει τους αριθμούς και την γραφή, το αλφάβητο. Ένα συνδυασμό που αποκαλεί (στίχος 461) μνήμην απάντων και όργανο του δημιουργικού πνεύματος.
Η μνήμη απάντων είναι η συλλογική μνήμη, η μνήμη του πολιτισμού, που πλάτυνε απότομα και αποφασιστικά με την επινόηση της γραφής. (Και, μετά, της τυπογραφίας και, σήμερα , της ηλεκτρονικής αποθήκευσης των πληροφοριών). Είναι η κατάργηση της λήθης. Είναι η α-λήθεια.
Η πιο εκρηκτικά απελευθερωτική έννοια που υπάρχει. Η αστείρευτη πηγή έμπνευσης όλων των χειραφετητικών στοχαστών και πνευμάτων.

Σημειώσεις
1. Κάθε σωστή καίρια απάντηση είναι ανακουφιστική. Ενώ κάθε ψευτο απάντηση τυραννάει. Κι όπως οι συνεχείς ερωτήσεις είναι ένα μέσο εξουσιασμού, τέτοιο μέσο μοιάζει να ‘ναι η καρικατούρα του έρωτα που εκφράζεται στη ζηλοτυπία. (Για περισσότερα δες: Ελίας Καννέτι, Μάζα και Εξουσία, εκδ. Ηριδανός). Και στις δυο περιπτώσεις υπάρχει μια ανικανοποίητη αναζήτηση, μια αναζήτηση.

2. Όλη η ιστορία-μύθευμα του «προπατορικού αμαρτήματος» αυτό δεν δείχνει; Τη δικαίωση κάποιας συσχέτισης γνώσης και θανάτου προς την παραληρητική τους ταύτιση! Με όλες τις άλλες έννοιες τείνουμε να πιστέψουμε ότι οι πρωτόπλαστοι ήσαν η ιουδαϊκή εκδοχή του Προμηθέα, του θεϊκού αυτού ανυπάκουου ιππότη, και ότι καλά έκαναν και παρέβησαν τις εντολές του μισότρελου Γέρου που ουρλιάζει σ’ όλη την Παλαιά Διαθήκη ζητώντας αίμα. (Ο Γιαχβέ σαν κακή εκδοχή του Δία). Το κατοπινό άγριο κυνηγητό και ο εξολοθρεμός των Γνωστικών που υποστήριξαν αντίθετα, την ταύτιση του Έρωτα με τη Σοφία, δείχνει το αντιπνευματικό μίσος του Ιουδαϊσμού που επικράτησε, δυστυχώς, και μ΄σα στον Χριστιανισμό, «εισβάλλοντας» σ’ αυτόν μέσα από φανατικούς τύπου Παύλου. Που εγκωμιάζει τη μωρία σαν σωτηριολογικό όχημα! Ο καγχασμός του Έρασμου στο περίφημό του Εγκώμιο στη μωρία θίγει έμμεσα και τον οργανωτή της κατοπινής θρησκείας.

3. Scritti Litterarii (Λογοτεχνικά γραπτά – υπό τύπον αφορισμών, άγνωστο πότε ακριβώς τα έγραψε)

4. Βλ. Ευ. Πλατή: Το ερωτικό στοιχείο στο Μυστικισμό, Αθήνα, 1964.

5. Ότι ο Διγενής προέρχεται από δυο γένη, τους βυζαντινούς και τους ακρίτες, τον κάνει να μοιάζει με τον Ιησού (που συνδυάζει στο πρόσωπό του δυο υποστάσεις την θεϊκή και την ανθρώπινη), όπως και σε άλλα στοιχεία (ότι παλεύουν και οι δυο με τον θάνατο, κι ο μεν Ιησούς τον νικάει και ανασταίνεται από τον Άδη «θανάτω θάνατον πατήσας», ο δε Διγενής παλεύει με τον Χάροντα στα «μαρμαρένια αλώνια», μια σαφή εικόνα νεκρατεφείου ή ορχήστρας θεάτρου).
6. Όπως δείχνει ο Jan Kοtt στο βιβλίο του Θεοφαγία (εκδ Εξάντας, 1978) υπάρχουν πολλές και όχι τυχαίες ομοιότητες του Ηρακλή με τον Ιησού.
7. Ο Προμηθέας που αλυσοδέθηκε στον Καύκασο δεν διαφέρει πολύ από τον Ιησού που σταυρώθηκε. Πέρα από τις διαφορές στον μύθο, η ουσία είναι η ίδια: πάσχουν τα πάνδεινα από την πολλή τους αγάπη προς τους ανθρώπους.
8. Σ’ ένα σπουδαίο του απόσπασμα ο Ηράκλειτος λέγει ότι ψευδόμεθα όταν ιδιάζουμε (όταν κλείνεται ο καθένας μας στον εαυτό του, όταν παρα-μιλάει). Αντίθετα, όταν μιλάμε – σε οποιοδήποτε είδος ακροατηρίου, ακόμα και του ενός, αληθεύουμε, και μόνο από το γεγονός ότι βρισκόμαστε ξύπνιοι, όλοι μαζί, στον ένα και τον αυτό κόσμο των ξυπνητών και όχι σε κάποιον από τους αναρίθμητους ιδιωτικούς κόσμους των κοιμισμένων.
9. Ο Lev-Strauss έδειξε στην εθνολογία αυτό που άλλοι έδειξαν τον τελευταίο αιώνα στη βιολογία και ψυχολογία, ότι δηλ. ο πολιτισμός εδραιώθηκε και εδραιώνεται μέσα από κάποιες παραδειγματικές νίκες της τάξης πάνω στην αταξία. Δηλαδή της αυτοσυγκράτησης πάνω στην αυθαιρεσία, της ανταλλαγής που συνδέει πάνω στην διαλυτική αυτάρκεια.
10. «ώσπερ εν τη γονή το σπέρμα περιέχεται, ούτω και τον σπερματικόν Λόγον όντα του κόσμου». Θα ‘ταν πολύ ενδιαφέρον να δούμε γιατί ο Λόγος είναι γένους αρσενικού και γιατί παίρνει την έννοια την σπερματική. Δεν έχουμε όμως χώρο διαθέσιμο. Θα γίνει αλλού αυτή η μελέτη.
11. Ο Χέγκελ θαυμάζει τον Αναξαγόρα που ταύτισε τον κατεξοχήν φορέα του Λόγου στον άνθρωπο, τον Νου, με τον Θεό, στην διατύπωση Νους Θεός, και θυμίζει, όλο επιδοκιμασία, την εκτίμηση του Αριστοτέλη, πως «ο Αναξαγόρας έμοιαζε να είναι ο μόνος νηφάλιος ανάμεσα στους μεθυσμένους».
12. «Stoici consent autem sapienes sapientibus etiam ignotis esse amicos» λέει ο Κικέρωνας. (Το αναφέρει ο Κ. Τσάτσος).
13. Δείχνοντας τις αποφασιστικές αλληλεξαρτήσεις όλων των τομέων της βιομάζας του πλανήτη. Η ζωή μοιάζει να ‘ναι ένας ενιαίος ωκεανός που σφύζει, κόντρα στην (πλασματικογόνο) Αρχή της Εξατομίκευσης (την Principium Individuationis) που δρα σαν «πέπλο της Μάγυα» όπως θα ‘λεγε ο Άρθουρ Σοπενχάουερ.
14. Σύμφωνα με μια άλλη παράδοση, ο Προμηθέας δεν ήταν ένας αντάρτης Τιτάνας αλλά πατέρας όλων των θεών! Σε πολλές μυθολογίες του κόσμου υπάρχει ο trickster, ο πολυμήχανος διαβολάκος (Εωσφόρος δηλαδή. Φωτοφόρος είναι κι ο Προμηθέας!) που χαρίζει τη γνώση της τεχνικής στους ανθρώπους. (Βλ. Joseph Campell: Primitive Mythology).

Απόσπασμα από το άρθρο «Ψυχανάλυση και ελληνική γλώσσα, ελληνικός λόγος. Μερικές εκλεκτικές συγγένειες» του Διονύση Αχ. Λιάρου, από τον τόμο «Ψυχανάλυση και Ελλάδα», Εταιρεία σπουδών νεοελληνικού πολιτισμού και γενικής παιδείας, Αθήνα 1984

https://physicsgg.me/2011/05/21/o-%ce%ad%cf%81%cf%89%cf%84%ce%b1%cf%82-%cf%83%ce%b1%ce%bd-%ce%b5%cf%81%cf%8e%cf%84%ce%b7%cf%83%ce%b7-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%b7-%ce%b5%cf%81%cf%8e%cf%84%ce%b7%cf%83%ce%b7-%cf%83%ce%b1%ce%bd-%ce%ad/

Lemmy

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

ΟΛΑ ΛΑΘΟΣ

Το blog ΟΛΑ ΛΑΘΟΣ ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει σχετικά σε άρθρα που αναδημοσιεύονται από διάφορα ιστολόγια. Δημοσιεύονται όλα για την δική σας ενημέρωση.

Η προτιμηση μας ειναι τα Eλληνικά και όχι τα greeklish.

Δημοσιευουμε κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές, και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια. Σας ευχαριστούμε για την κατανόηση και την υποστήριξη.